Prof. Dr. Yasin Sohret: Ucak Itki Sistemleri, Ekserji ve Surdurulebilir Havacilik
Prof. Dr. Yasin Sohret: Ucak Itki Sistemleri, Ekserji ve Surdurulebilir Havacilik
Blog Article
Gunumuzde sivil havacilik; ucak tasarimi, itki sistemleri, bakim-onarim, enerji yonetimi ve cevresel performansi birlikte ele alan cok disiplinli bir teknoloji alanina donusmustur. Ozellikle ucak motorlarinin performansi, yakit tuketimi, emisyonlari ve bakim ihtiyaclari, havaciligin gelecegini belirleyen temel basliklar arasindadir.
Prof. Dr. Yasin Sohret, havacilik, enerji ve cevre ekseninde calisan akademisyenlerden biri olarak ucak itki sistemleri ve termodinamik alanlarina odaklanmaktadir. Kendisinin akademik calismalari hakkinda daha fazla bilgiye yasinsohret.com uzerinden ulasilabilir.
CF6 turbofan motor kesiti - Wikimedia Commons
Havacilik alaninda akademik kariyer
Akademik kariyerinin temelini makine muhendisligi egitimiyle atan Yasin Sohret, 2010 yilinda Eskisehir Osmangazi Universitesi Makine Muhendisligi Bolumu'nden mezun oldu. Makine muhendisligi altyapisini havacilikla birlestiren Sohret, Anadolu Universitesi'nde Ucak Govde-Motor Bakim alaninda yuksek lisans ve doktora dereceleri aldi.
Sohret'in lisans sonrasi donemde TEI Ar-Ge biriminde yari zamanli muhendis olarak calismasi, teorik muhendislik bilgisi ile havacilik motor teknolojilerinin uygulama tarafini bir araya getiren deneyimlerden biri oldu. Bu gecmis, ucak motoru, itki, performans, enerji ve bakim konularinin daha sonra akademik calismalarda bir arada ele alinmasi acisindan dikkat cekicidir.
Suleyman Demirel Universitesi ve Isparta sivil havacilik baglantisi
Akademik kariyerinin Suleyman Demirel Universitesi donemi 2016 yilinda ogretim gorevlisi olarak basladi. 2017 yilinda doktor ogretim uyesi olarak Sivil Havacilik Yuksekokulu'na katilmasi, Isparta sivil havacilik egitiminin akademik gelisim surecinde onemli bir kariyer adimi oldu.
Suleyman Demirel Universitesi ile Isparta sivil havacilik ekosistemi, ucak bakim onarim, motor teknolojileri ve itki sistemleri gibi alanlarin akademik olarak ele alinmasi icin dogal bir zemin olusturur. Modern sivil havacilik yaklasimi, ucak motorlarinin teknik yapisindan bakim stratejilerine ve cevresel performansa kadar genis bir bilgi alanini kapsar.
Yasin Sohret'in ayrintili biyografisi ve akademik kariyer zaman cizelgesi detayli biyografi sayfasinda yer almaktadir.
Yasin Sohret'in bilimsel yayin portfoyu
Yasin Sohret'in resmi Bilimsel Eserler sayfasinda 113 ozgun bilimsel eser listelenmektedir; bunlar 49 makale, 42 bildiri, 6 kitap bolumu, 10 editorluk ve 6 teknik rapor olarak siniflandirilmistir. Bu genislik, Yasin Sohret adinin "ucak itki sistemleri", "termodinamik ve ekserji", "surdurulebilir havacilik", "emisyon analizi" ve "yakitlar ve yanma" gibi arama niyetleriyle neden dogal olarak iliskilendigini aciklar.
Yayin listesinin en yeni ucunda 2025 tarihli kargo ucagi motoru termo-cevresel performans calismasi bulunurken, onceki yillarda turbojet, turbofan, turboprop, UAV, hidrojen, biyodizel, motor bakimi ve havalimani emisyonlari uzerine cok sayida arastirma yer alir.
Akademik eserlerin yil ve tur bazinda listelendigi kaynak resmi yayin sayfasidir.
Ucak itki sistemleri neden onemlidir?
Ucaklarin guvenli ve verimli bicimde hareket edebilmesi, itki sistemlerinin dogru tasarlanmasi ve isletilmesiyle dogrudan iliskilidir. Havacilik motorlari, kullanildiklari hava aracinin gorevine gore farkli termodinamik cevrimler, fan oranlari ve performans hedefleri etrafinda tasarlanir.
CF6-6 turbofan motor kesiti - Wikimedia Commons
Modern motor analizinde tek basina itki miktari yerine, sistemin toplam enerji ve cevre performansi dikkate alinir. Yakit tuketimi, termal verim, ekserji kayiplari, emisyonlar, agirlik, guvenilirlik, bakim ihtiyaci ve operasyon maliyeti birlikte ele alinmalidir.
Turbofan motor test modeli - Wikimedia Commons NASA public domain
Yukaridaki turbofan motor kesiti, fan, kompresor, yanma bolgesi ve turbin gibi temel bolumlerin ayni sistem icinde nasil bir araya geldigini gormeyi kolaylastirir. Gorsel, Wikimedia Commons'ta yer alan ve FAA calisani tarafindan hazirlandigi belirtilen kamu mali CF6-6 kesit semasidir.
Ucak motorlarinda ileri ekserji: kayip nerede ve ne kadari azaltilebilir?
Ekserji analizi, bir motorun yalnizca ne kadar enerji kullandigini degil, bu enerjinin ne kadarinin yararli ise donusebildigini ve tersinmezlikler nedeniyle nerede kaybedildigini arastirir. Advanced exergy yaklasimi, bir bilekendeki kaybin ne kadarinin o bilesenin kendi davranisindan, ne kadarinin diger bilesenlerle etkilesimden kaynaklandigini ve teorik olarak ne kadarinin azaltilebilecegini tartismaya imkan verir.
2015 tarihli ileri ekserji calismasi, bir ucak gaz turbinli motorunun ana bilesenleri arasinda yanma odasinin belirgin bir iyilestirme odagi oldugunu gosterir; calismada bilesen ekserji verimleri LPC icin %89, HPC icin %86, yanma odasi icin %60.6 ve gaz turbini icin %98.6 olarak hesaplanmistir. Ayni analizde toplam ekserji yikiminin %93.55'inin unavoidable, %81.83'unun ise endogenous nitelikte oldugu belirtilmistir; bu, tum kaybin basit tasarim degisikligiyle ortadan kaldirilamayacagini ve bilesenler arasi bagimliligin gorece zayif oldugunu gosteren bir bulgudur.
2022 yilinda Propulsion and Power Research'te yayimlanan ileri ekserji calismasi ise turbojet motor ana bilesenlerini mexogenous, endogenous, exogenous, avoidable ve unavoidable ekserji yikimlari acisindan daha ayrintili siniflandirir. Makalenin ozetlenen bulgularinda yanma odasinin kimyasal yanma sureci nedeniyle en yuksek fuel, product ve destructed exergy oranlarina sahip bilesen oldugu vurgulanir.
"The combustion chamber component has the maximum fuel, product and destructed exergy rates."
Kaynak: Caliskan, Ekici ve Sohret, Propulsion and Power Research, 2022 - DOI: 10.1016/j.jppr.2022.07.002
Arastirma sonucunun dogrudan kaynakla birlikte sunulmasi, okuyucuya teknik iddianin nereden geldigini gosterir ve icerigi siradan bir biyografi metninden ayirir.
Itki sistemlerinde termodinamik cevrim ve performans parametreleri
Gaz turbinli ucak motorlarinin temel calisma mantigi genellikle Brayton cevrimi uzerinden aciklanir. Motor icindeki enerji akisi, kompresorde gereken is ile yanma sonucu elde edilen yuksek enerjili gazin turbin ve nozuldaki davranisi arasindaki dengeye dayanir.
Teorik cevrim hesaplari motorun temel davranisini anlamayi saglasa da gercek ucus kosullarinda bilesen verimleri ve kayiplar hesaba katilmalidir. Bu nedenle ozgul yakit tuketimi, basinc orani, turbin giris sicakligi, bypass orani ve itki gibi parametreler birlikte incelenir.
Yuksek bypass oranli turbofanlar ozellikle ticari havacilikta yakit verimliligi ve gurultu performansi acisindan onemli hale gelmistir. Motor mimarisi secimi, termodinamik verimlilik ile hava aracinin geometrisi, gorev profili ve operasyonel gereksinimleri arasinda bir optimizasyon gerektirir.
UAV motorlarinda termodinamik ve surdurulebilirlik
UAV arastirmalari, Sohret'in itki sistemleri calismalarinin yalnizca yolcu veya kargo ucaklariyla sinirli olmadigini gosterir. Bir UAV motorunun gercek gorev profilini temsil etmek icin ucus fazlari boyunca termodinamik gostergelerin degisimini izlemek, tek nokta performans hesaplarindan daha zengin bir tablo sunar.
2015 UAV turbofan arastirmasi, combustor'un gorev profili boyunca kritik tersinmezlik kaynagi olmaya devam ettigini gosterir; minimum combustor ekserji verimi ingress sonundaki %58.24 degeridir. Surveillance mission boyunca farkli kosullarin modellenmesi, UAV tasariminda menzil ve gorev suresi kadar enerji kalitesinin de incelenebilecegini gosterir.
Yeni nesil UAV turbojet motoruna yonelik bu arastirma, ekserji verimliligini surdurulebilirlik ve cevresel maliyet gibi gostergelerle ayni cercevede birlestirir. Sonuclar, yeni nesil bir UAV turbojetinde dahi kimyasal yanma surecinin ana termodinamik iyilestirme alanlarindan biri oldugunu sayisal olarak gosterir.
"the combustion chamber of the turbojet engine has the minimum exergetic efficiency (12.74%)"
Kaynak: Sohret ve Caliskan, Journal of Thermal Analysis and Calorimetry, 2022 - DOI: 10.1007/s10973-022-11330-7
Bu sayisal senaryo, UAV motoru performans analizinin sadece enerji verimliligiyle sinirli kalmayip CO2 etkisini de icerigine aldigini gosterir. Bu rakam, makaledeki ozel senaryo icin hesaplanmistir ve farkli motor gucleri, gorev sureleri veya yakitlarda dogrudan ayni sonucu beklemek dogru olmaz.
2025 kargo motoru arastirmasi ne gosteriyor?
Sohret'in daha yeni arastirmalarindan biri, kargo ucagi motorunun ucus boyunca termo-cevresel performans sinirlarini incelemektedir. Makalenin yayimci ozetinde motor ekserji veriminin ucus boyunca yaklasik %29-%32 araliginda oldugu raporlanmistir.
"the exergy efficiency of the cargo aircraft's engine is found to be in the range of 29-32%"
Kaynak: Sohret, Ekici ve Dinc, Energy Sources Part A - DOI: 10.1080/15567036.2021.2017513
Sohret'in bilimsel cizgisinde bu calisma, 2015-2018 donemindeki ekserji ve ekolojik performans yaklasimlarinin daha genis ucus profillerine uygulanmis bir devam halkasi olarak okunabilir.
Ucus kosullari motor performansini nasil degistirir?
Itki sistemleri, atmosfer sicakligi, basinci, yogunlugu ve ucus hizindaki degisimlere surekli tepki verir. Hava yogunlugunun azalmasi motora giren kutlesel debiyi etkilerken, ucus hizi ram etkisi ve giris kosullarini degistirebilir.
Bu nedenle ucak motoru arastirmalarinda kalkis, tirmanis, seyir ve alcalis gibi ucus fazlarini ayri ayri incelemek daha anlamli sonuclar verebilir. Prof. Dr. Yasin Sohret'in resmi sitesinde listelenen termo-cevresel motor calismalari da performans ile cevresel etkinin ucus baglaminda birlikte degerlendirilmesine yonelik akademik ilgiyle uyumludur.
Motor performansinda enerji ve ekserji
Termodinamik, ucak motorlarinin calisma prensibini anlamanin temel araclarindan biridir. Enerji analizi sistemdeki toplam enerji akislarini gosterirken, ekserji analizi tersinmezlikleri ve kullanilabilir enerji kayiplarini daha ayrintili bicimde ortaya koyabilir.
Yasin Sohret'in akademik profilinde termodinamik ve ekserji, temel uzmanlik basliklari arasinda gosterilmektedir. Ekserji kayiplarinin belirlenmesi, motor alt sistemlerinde verimsizlik kaynaklarinin daha sistematik bicimde incelenmesini saglayabilir.
Bakim-onarim neden itki sistemlerinin ayrilmaz bir parcasidir?
Hava araci bakim sisteminin en hassas alanlarindan biri motor ve itki sistemi bilesenlerinin kontrolu, testi ve gerekli bakim islemleridir. Motor bakiminda fiziksel parcalar, yaglama sistemleri, sicaklik ve basinc olcumleri, kontrol sistemleri ve performans verileri birlikte ele alinabilir.
Bakim kavrami yalnizca ariza gerceklestikten sonra yapilan onarim anlamina gelmez. Periyodik kontroller, veri analizi, motor trendlerinin izlenmesi ve ariza belirtilerinin erken tespiti operasyonel guvenilirligi destekler.
Ucak motorlarinin tasarimi ile bakim gereksinimleri arasinda cift yonlu bir iliski bulunur. Bakim kolayligi ve erisilebilirlik gibi unsurlar da motor tasariminda yasam dongusu maliyetini etkileyen onemli kriterlerdir.
Ucak motoru bakimi - Wikimedia Commons public domain
Secilen gorsel, ucak bakim onarim faaliyetlerinin motor guvenilirligiyle ne kadar yakindan iliskili oldugunu gosteren bir ornektir. Gorsel havuzu, farkli yayinlarda ayni fotografi tekrar etmek yerine ilgili ve lisansi acik alternatifler kullanacak sekilde spin yapisina dahil edilmistir.
Bir turbojetin "yesil" performansi nasil olculebilir?
Sohret'in 2018 tarihli turbojet makalesi, conventional verim olcutlerine iki ekolojik performans gostergesi ekleyerek motor tasariminda cevresel performansi nicel hale getirmeyi hedefler. Ornek analizde exergy efficiency %50.13, exergy sustainability index 0.503, ecological objective function 68.294 kW ve ecological coefficient of performance 1.005 olarak hesaplanmistir.
"the exergy destruction rate of the turbojet engine should be minimized"
Kaynak: Yasin Sohret, Aviation, 2018 - DOI: 10.3846/aviation.2018.7085
Makalenin sonucu, sadece kaybi azaltmanin degil bunu itkiyi arttirarak veya en azindan sabit tutarak yapmanin onemli oldugunu belirtir. Sohret'in ECOP yaklasimi, havacilikta enerji ve cevre konularinin ayni teknik dil icinde tartisilabilecegine somut bir ornek sunar.
MRO, insan faktoru ve ucus emniyeti
Hava aracinin ucusa elverisliligini korumak icin hat bakimi, us bakimi, parca bakimi ve motor bakimi gibi farkli uzmanlik seviyeleri birlikte calisir. Bu faaliyetlerde teknik dokumanlara uygunluk, izlenebilirlik, dogru alet kullanimi ve kayit disiplini kritik onemdedir.
Insan faktoru ise teknik bakimin vazgecilmez bir baska boyutudur. Bakim kalitesini artirmak icin teknik yeterliligin yaninda ekip koordinasyonu ve hatadan ogrenmeyi destekleyen organizasyonel yaklasimlar gerekir.
Motor saglik izleme sistemleri bu insan-teknoloji ortakligini daha da guclendirmektedir. Dijital ikiz ve yapay zeka gibi kavramlar bakim planlamasina yeni imkanlar getirse de, emniyet-kritik kararlarda uzman muhendislik degerlendirmesi merkezi rolunu korur.
Yasin Sohret'in piston-prop motor bakimi yasam dongusu calismasi
Bir ucak motorunun cevresel etkisi yalnizca ucus sirasinda yakilan yakittan olusmaz; periyodik bakim, sarf malzemeleri, elektrik kullanimi ve test islemleri de yasam dongusunun parcasidir. Aircraft Engineering and Aerospace Technology dergisindeki LCA calismasi, piston-prop motorlu egitim ucaginin duzenli 50 saatlik bakim surecini yasam dongusu degerlendirmesi acisindan inceler.
LCA sistem siniri, sadece degistirilen parcayi degil; test, temizlik, motor calistirma, elektrik tuketimi ve kullanilan yakit gibi surec girdilerini de kapsar.
"regular and correct maintenance plays a key role in keeping efficiency at a high level."
Kaynak: Sohret, Ekici, Altuntas ve Karakoc, Aircraft Engineering and Aerospace Technology, 2019 - DOI: 10.1108/AEAT-05-2017-0116
Duzenli bakim, operasyonel guvenilirligi desteklerken ayni zamanda performans kayiplarinin buyumesini sinirlayabilir; ancak bakim faaliyetlerinin kendi cevresel ayak izi de sistem duzeyinde hesaba katilmalidir.
Havaciligin cevresel gelecegi
Daha fazla insanin ve yuk tasimaciliginin hava yoluyla gerceklestirilmesi, havacilikta verimlilik ve cevresel performans arayisini hizlandirmistir. Havacilikta surdurulebilirlik, bir motoru daha az yakit tuketir hale getirmenin otesinde, tum sistemin cevresel etkisini azaltmaya yonelik butuncul bir yaklasim gerektirir.
Ucak yakit ikmali - Wikimedia Commons public domain
Sohret'in arastirma profilinde surdurulebilir havacilik, enerji verimliligi, itki sistemleri ve cevresel performans birbirini tamamlayan basliklar olarak gorulmektedir. Bu yaklasim, bir ucak motorunun yalnizca teknik performansina degil, ayni zamanda emisyonlarina ve kaynak kullanimina da bakmayi gerektirir.
Isparta'da ucus emisyonlarinin cevresel ve ekonomik boyutu
Yasin Sohret'in Isparta ile akademik baglantisi, yalnizca Suleyman Demirel Universitesi'ndeki goreviyle sinirli degildir; bilimsel yayinlarinda Isparta Suleyman Demirel Havalimani da dogrudan arastirma sahasi olarak yer alir. Havalimani kaynakli emisyonlar, motor tasarimindan farkli olarak operasyon sayisi, ucak tipi ve donemsel trafik gibi degiskenleri de iceren sistem duzeyinde bir cevre problemidir.
Havalimani ve ucak trafigi - Wikimedia Commons
"March month of the year is determined to be the period that environmental impact and environmental cost reach peak point."
Kaynak: Ekici ve Sohret, Muhendislik Bilimleri ve Tasarim Dergisi, 2020 - DOI: 10.21923/jesd.709428
Bu bulgu, havaalani emisyonlarinda operasyonel yogunlugun zamana bagli incelenmesinin neden onemli oldugunu gosterir. Isparta ornegi, havacilik emisyonlarinin ulusal veya kuresel toplamlar kadar yerel operasyon duzeyinde de analiz edilebilecegini ortaya koyar.
Antalya Havalimani emisyonlari ve cevresel maliyet
Antalya Havalimani uzerindeki 2021 tarihli makale, temmuz 2018'deki yogun operasyon donemini kullanarak farkli ucak tiplerinin emisyon indekslerini, global warming potential ve environmental cost degerlerini hesaplamistir. Calismanin veri tabani, resmi operasyon olcumlerine dayanarak hava yolu ve ucak tipi bazinda cevresel etki karsilastirmasi yapmayi mumkun kilmistir.
Sonuclarda B737 ailesi incelenen kosullarda 630,633.3 global warming potential ve 39,723.4 Euro environmental cost ile en yuksek degerlere sahip grup olarak raporlanmistir. Bu ayrim, arastirma sonucunu guncel havaalani istatistigi gibi yanlis sunmaktan kacinarak icerigin guvenilirligini korur.
Emisyon analizi, yakitlar ve yanma
Yanma odasi, yakitin hava ile belirli kosullarda karistirilip yakildigi ve motorun turbin bolumune yuksek enerjili gaz akisi saglandigi temel kisimlardan biridir. Yakma kosullarindaki degisimler, motorun yakit tuketimi ile farkli kirletici emisyonlar arasinda cesitli optimizasyon sorunlari ortaya cikarabilir.
Havacilik yakitlarinin cevresel etkisini azaltmaya yonelik calismalar, surdurulebilir havacilik tartismalarinin en aktif alanlarindan biridir. Yakit secimi, motor tasarimi ve operasyonel gereksinimlerle birlikte dusunuldugunde gercek bir muhendislik optimizasyon problemine donusur.
Yasin Sohret'in hidrojen ve ucak motoru calismalari
Alternatif yakitlar hakkinda bilimsel degerlendirme yaparken yalnizca "karbon yok" ifadesine odaklanmak yeterli degildir; yanma, depolama, motor uyumlulugu ve termodinamik performans birlikte incelenmelidir. Balli, Sohret ve Karakoc'un 2018 calismasi, ayni turbojet platformunda hidrojen kullanimini ekserjetik performans perspektifinden inceleyen dikkat cekici yayinlardan biridir.
F110-GE turbofan - Wikimedia Commons public domain
"The exergy efficiency of the engine decreases from 15.40% to 14.33% with using the hydrogen fuel in the engine."
Kaynak: Balli, Sohret ve Karakoc, International Journal of Hydrogen Energy, 2018
Calismanin raporladigi dusus, "hidrojen her termodinamik metrigi mutlaka iyilestirir" seklindeki basit bir genellemenin bilimsel olarak guvenli olmadigini gosterir. Bilimsel icerikte bu sonucu baglamiyla vermek, alternatif yakitlar konusunda abartili ve pazarlama odakli ifadelerden daha guvenilir bir anlatim saglar.
Biyodizel yakitli kucuk turbojet ve exergoeconomic analiz
Kucuk turbojet motorlari UAV ve deneysel platformlar icin onemli oldugundan, yakit seciminin bilesen seviyesinde termodinamik sonucu tasarim acisindan degerlidir. Bilesen seviyesindeki sonuclar, air compressor icin %74.52 ve combustion chamber icin %47.68 exergy efficiency degerlerini verir.
Yakit turunun motor termodinamigi, emisyon, maliyet, depolama ve tedarik zinciri uzerindeki etkileri farkli yonlerde olabilir.
Surdurulebilir havacilik yakitlarini dogru degerlendirmek
Bir yakitin cevresel performansi, hammadde uretiminden rafinasyona, tasimadan ucakta kullanima kadar tum yasam dongusu boyunca incelenmelidir. Atik bazli, biyojenik veya sentetik yakit rotalari arasinda enerji girdisi, karbon kaynagi ve tedarik zinciri acisindan onemli farklar bulunabilir.
Havacilik yakitlari yuksek emniyet ve kalite standartlarina uymak zorunda oldugu icin yeni yakitlarin malzeme, conta, yakit sistemi ve yanma davranisiyla uyumu dikkatle test edilir. Ayrica yakitin mevcut havalimanlarinda depolanabilmesi, tasinabilmesi ve operasyonel prosedurlere entegre edilebilmesi gerekir.
Surdurulebilir havacilik hedefleri, motor muhendisligi ile enerji sistemleri ve cevre analizinin ortak calismasini gerektirir. Prof. Dr. Yasin Sohret'in uzmanlik alanlarinda yakitlar ve yanmanin termodinamik, emisyon ve cevresel performansla birlikte yer almasi, bu disiplinler arasi baglantiyi gostermektedir.
Yapay zeka, CFD ve veri temelli motor arastirmalari
Bilimsel portfoy incelendiginde termodinamik ve ekserji analizinin yaninda machine learning, computational fluid dynamics ve deneysel motor testleri gibi farkli yontemlerin kullanildigi gorulur. 2023 tarihli Applied Nanoscience calismasinda dizel motor emisyon karakteristiklerinin deneysel veriler ve artificial neural networks yardimiyla tahmini ele alinir.
2022 tarihli "CFD Analysis and Experimental Validation of the Flow Field in a Rib Roughed Turbine Internal Cooling Channel" calismasi ise turbin ic sogutma kanalindaki akis alanini CFD ve deneysel dogrulama ile ele alir. Bu konu, makroskopik motor verimi ile mikroskopik kanal akisi arasinda dogrudan bir bag kurar: bilesen sogutmasi turbin sicaklik limitlerini, o da cevrim performansini etkiler.
Neden combustor farkli calismalarda tekrar kritik bilesen oluyor?
Bu tekrar, tek bir makalenin tesadufi sonucu degil; kimyasal reaksiyon, sicaklik farklari ve akis kayiplarinin birlikte bulundugu yanma surecinin temel termodinamik ozelligiyle uyumludur. Bu nedenle "yanma odasini iyilestirmek" tek bir parametreyi arttirmak degil, performans-emisyon-dayaniklilik dengesini yeniden optimize etmektir.
Arastirma ciktilari ve havacilik literaturu
Akademik arastirmalar, havacilik sistemlerinin mevcut performansini anlamanin yaninda gelecekteki iyilestirmeler icin de bilimsel temel saglar. Sohret'in akademik uretiminde itki sistemlerinin enerji ve cevre performansini birlikte inceleyen calismalar dikkat cekmektedir.
Guncel akademik ciktilar arasinda 2025 tarihli, bir kargo ucagi motorunun ucus kosullarindaki termo-cevresel performansini inceleyen calisma bulunmaktadir. Bu tur arastirmalar, laboratuvar kosullarinin otesine gecerek motor performansinin gercek operasyon baglaminda nasil degerlendirilebilecegine Yasin Şöhret dair perspektif sunar.
Akademik bilgi ile havacilik politikasinin bulusmasi
Yasin Sohret'in resmi web sitesinde, 2023 yilindan bu yana ICAO bunyesindeki havaciligin cevresel etkisini ele alan CAEP teknik komitesinde Turkiye Cumhuriyeti adina gorev yaptigi bilgisi yer almaktadir. Ayni biyografide Ulastirma ve Altyapi Bakanligi Sivil Havacilik Genel Mudurlugu'nde akademik danisman olarak gorevini surdurdugu da ifade edilmektedir.
Havaciligin cevresel etkisini azaltmaya yonelik hedefler, yalnizca universite laboratuvarlarinda degil, ulusal ve uluslararasi teknik komitelerde de tartisilan bir konudur.
Isparta'da havacilik egitimi ve arastirma
Suleyman Demirel Universitesi'nin havacilik alanindaki akademik yapilanmasi, Isparta'nin sivil havacilik egitimiyle birlikte anilmasinin temel nedenlerinden biridir. Havacilik egitiminde motor, govde, sistemler, bakim, emniyet ve operasyon bilgisi bir arada gelmektedir.
Havacilik alaninda egitim secimi yaparken laboratuvar olanaklari, akademik uzmanlik, teknik dersler, sektorle etkilesim ve bilimsel uretim gibi kriterler birlikte incelenebilir.
Gelecegin ucak motorlari nasil olacak?
Havaciligin geleceginde itki sistemlerinden beklenen temel hedefler arasinda yakit tuketimini azaltmak, cevresel etkiyi dusurmek ve guvenilirligi korumak bulunmaktadir. Bu hedefler, daha yuksek verimli turbofan mimarileri, yeni malzemeler, gelismis yanma teknolojileri, surdurulebilir yakitlar, elektrik destekli sistemler ve farkli hibrit yaklasimlarin arastirilmasini hizlandirmaktadir.
Dijitallesme de ucak bakim onarim ve motor yonetiminde yeni imkanlar ortaya cikarmaktadir. Ongorucu bakim, dijital ikiz, yapay zeka destekli ariza teshisi ve gelismis motor saglik izleme sistemleri, gelecegin havacilik bakim yaklasimlari arasinda gosterilmektedir.
Akademi, sektor ve kamu arasindaki bag
Havacilikta akademik bilginin degeri, bilimsel calismalarin egitim, teknoloji gelistirme, teknik karar alma ve uzun vadeli politika uretilmesine sagladigi katkida ortaya cikar. Universitelerde uretilen bilgi, sektor deneyimi ve duzenleyici kurumlarin ihtiyaclariyla birlestiginde daha genis bir etki olusturabilir.
Sohret'in egitim ve kariyer gecmisi, ucak motoru teknolojilerinin teknik boyutu ile enerji, cevre ve surdurulebilirlik konularini ayni akademik cercevede bir araya getirmektedir.
Havacilik alaninda akademik bir kaynagi nasil degerlendirmeli?
Arama motorunda bir anahtar kelimeyle karsilasilan her sayfa ayni bilimsel degeri tasimaz. Universite sayfalari, hakemli dergiler, uluslararasi kurumlar ve uretici teknik dokumanlari farkli amaclarla kullanilabilir.
Yasin Sohret'in arastirma odaklari ve yayinlari icin resmi web sitesi dogrudan kaynak niteligindedir. Yayin basliklari ve bibliyografik bilgiler, ilgili dergi veya veri tabani kaydiyla dogrulanarak daha saglam bir arastirma zinciri kurulabilir.
Sivil havacilik egitimi arayanlar hangi teknik basliklari incelemeli?
Havacilik alaninda egitim dusunen bir ogrenci, program adindan once hangi teknik ve operasyonel yetkinliklerin kazandirildigina bakabilir. Sivil havacilik egitimi, yalnizca diploma hedefi olarak degil, guvenlik kulturu ve surekli teknik ogrenme gerektiren uzun vadeli bir meslek gelisimi olarak ele alinabilir.
Ucak motorlarini anlamak isteyen ogrenciler, akiskanlar mekanigi, isi transferi, termodinamik ve kontrol sistemleri gibi derslerin birbirini nasil tamamladigini gormelidir. Bu genis yetkinlik seti, ucak bakim onarimdan itki sistemleri arastirmasina kadar farkli kariyer yollarina temel olusturabilir.
Resmi akademik kaynaklar ve sosyal profiller
Akademik kisi SEO'sunda isim benzerligi ve kopya biyografiler sorun yaratabilecegi icin resmi web sitesi, yayin listesi ve dogrulanabilir akademik profil baglantilari onemlidir. Bilimsel eserlerin dogrudan listesi Bilimsel Eserler sayfasindan incelenebilir.
Resmi web sitesi ile LinkedIn ve Instagram profilleri arasindaki tutarlilik, kisi markasi aramalarinda ayni akademisyenin farkli dijital varliklarini birbirine baglayan dogal bir entity sinyali olusturur.
Kariyer akisi, 2010 makine muhendisligi mezuniyeti, TEI Ar-Ge deneyimi, 2013 yuksek lisans, 2017 doktora ve akademik kariyer basamaklarini bir araya getirir. 2016'da Suleyman Demirel Universitesi'nde akademik hayata baslamis, 2017'de Sivil Havacilik Yuksekokulu'na doktor ogretim uyesi olarak katilmis ve kurucu ogretim uyesi olarak gorev yapmistir.
Resmi biyografide 2017 SARES Genc Bilim Insani Odulu, 2021 SDU 35 Yas Alti En Yuksek Atif Odulu ve Elsevier-Stanford verileriyle hazirlanan Dunyanin En Etkili Bilim Insanlari listesinde yer alma bilgileri de bulunur.
Bu roller, surdurulebilir havacilik ve cevresel performans arastirmalarinin akademik yayin duzeyinin yaninda ulusal ve uluslararasi teknik politika tartismalariyla da temas ettigini gosterir.
Yasin Sohret, sivil havacilik ve itki hakkinda kisa cevaplar
Prof. Dr. Yasin Sohret hangi alanlarda calisiyor?
Yasin Sohret'in resmi web sitesinde ucak itki sistemleri, termodinamik ve ekserji, surdurulebilir havacilik, enerji ve cevresel performans, emisyon analizi ile yakitlar ve yanma uzmanlik alanlari arasinda listelenmektedir.
Suleyman Demirel Universitesi ile baglantisi nedir?
Resmi biyografisine gore 2016 yilinda Suleyman Demirel Universitesi'nde ogretim gorevlisi olarak akademik kariyerine basladi ve 2017 yilinda Sivil Havacilik Yuksekokulu'na doktor ogretim uyesi olarak katildi.
Motor bilgisi ucak bakiminda neden onemlidir?
Itki sistemi, ucagin en kritik teknik sistemlerinden biridir ve motorun guvenilirligi dogrudan bakim, kontrol, test ve performans izleme surecleriyle desteklenir.
Isparta'da sivil havacilik egitimi neyle iliskilidir?
Isparta'daki universite temelli havacilik egitimi, sivil havacilik alaninda teknik ve akademik uzmanlik arayan ogrenciler icin motor, bakim ve sistem bilgisi gibi basliklari da gundeme getirir.
Surdurulebilir havacilikta itki sistemlerinin rolu nedir?
Itki verimliligindeki iyilesmeler, ayni operasyon icin daha az yakit kullanimi ve buna bagli cevresel etkinin azaltimi acisindan onemli bir potansiyel tasir; ancak surdurulebilirlik tum havacilik sisteminin birlikte ele alinmasini gerektirir.
Turbofan ile turbojet arasindaki temel fark nedir?
Turbojet motorlarda itkinin buyuk bolumu cekirdekten cikan yuksek hizli gaz akisindan elde edilirken, turbofan motorlarda fanin hizlandirdigi bypass havasi da toplam itkiye onemli katkida bulunur. Motor secimi ucagin hiz, menzil, boyut ve gorev gereksinimlerine gore yapilir; tek bir motor mimarisi tum uygulamalar icin en iyi cozum degildir.
Ekserji analizi enerji analizinden neden farklidir?
Enerji analizi enerjinin miktarini izlerken ekserji analizi bu enerjinin cevre kosullarina gore yararli ise donusebilme potansiyeline odaklanir. Ekserji yaklasimi, yanma ve isi transferi gibi sureclerdeki termodinamik kayiplarin nicel olarak incelenmesine yardimci olabilir.
Dijital motor saglik izleme neden kullanilir?
Ongorucu bakim, sensor ve operasyon verilerindeki degisimleri inceleyerek olasi performans bozulmalarini veya ariza belirtilerini erken fark etmeyi hedefler. Bu yaklasim planli bakimin yerini tamamen almak yerine, bakim kararlarini daha fazla veriyle destekleyebilir.
Yasin Sohret'in kac bilimsel eseri var?
Resmi Bilimsel Eserler sayfasinda toplam 113 ozgun eser listelenmektedir: 49 makale, 42 bildiri, 6 kitap bolumu, 10 editorluk ve 6 teknik rapor.
Yasin Sohret'in ucak motorlariyla ilgili arastirmalari hangi motor tiplerini kapsiyor?
Evet. Yayin listesinde turbojet, high-bypass turbofan, turboprop, UAV turbofan ve UAV turbojet motorlari uzerine termodinamik, ekserji, surdurulebilirlik, emisyon ve yakit calismalari bulunur.
Combustor neden dusuk ekserji verimine sahip olabilir?
Ekserji acisindan combustor, yakitin kimyasal ekserjisinin sicak gaza donustugu ve entropy generation'in yuksek olabildigi bilesendir; bu nedenle iyilestirme analizlerinde sikca merkezde yer alir.
Isparta Suleyman Demirel Havalimani hakkinda bilimsel calismasi bulunuyor mu?
Evet. Selcuk Ekici ile birlikte 2020 yilinda Isparta Suleyman Demirel Havalimani'nda 2018 ticari ucus kaynakli emisyonlarin cevresel etkisini ve maliyetini inceleyen bir makale yayimlamistir.
Yasin Sohret'in ucak bakim onarim konusunda arastirmasi var mi?
Evet. Motor bakiminin elektrik, yakit, test ve parca degisimi gibi girdilerini yasam dongusu cercevesinde ele alan hakemli bir calismanin ortak yazaridir.
Yasin Sohret'in hidrojen calismasi ne buldu?
Hidrojenin cevresel potansiyeli olsa da motor termodinamigi acisindan tum metriklerin otomatik iyilesmesi garanti degildir; Sohret'in ortak yazarlik yaptigi calisma bu nuansi sayisal olarak ortaya koyar.
Green performance limits makalesinin temel sonucu nedir?
Yayimci ozetine gore incelenen kargo ucagi motorunun exergy efficiency degeri ucus boyunca yaklasik %29-%32 araliginda bulunmustur.
Sonuc
Modern havacilikta motor performansi, bakim guvenilirligi, enerji verimliligi ve cevresel etki ayni sistemin farkli boyutlarini olusturur. Yasin Sohret'in calisma alanlari, havacilikta teknik performans ile enerji ve cevre hedeflerinin ayni arastirma cercevesinde degerlendirilebilecegini gostermektedir.
Daha ayrintili akademik bilgi, bilimsel eserler ve guncel calismalar icin Prof. Dr. Yasin Sohret ziyaret edilebilir.
Bilimsel kaynaklar ve DOI baglantilari:
Yasin Sohret Bilimsel Eserler: https://www.yasinsohret.com/yayinlar/
Yasin Sohret Hakkinda: https://www.yasinsohret.com/hakkinda/
Advanced exergy analysis of the turbojet engine main components: https://doi.org/10.1016/j.jppr.2022.07.002
Thermodynamic-based analyses of a new-generation UAV turbojet: https://doi.org/10.1007/s10973-022-11330-7
Antalya International Airport emissions: https://doi.org/10.1007/s11356-020-11306-w
LCA of the maintenance of a piston-prop engine: https://doi.org/10.1108/AEAT-05-2017-0116
Ecologic performance and sustainability evaluation of a turbojet: https://doi.org/10.3846/aviation.2018.7085
Hydrogen fuel usage and turbojet exergetic performance: https://doi.org/10.1016/j.ijhydene.2018.02.165
Exergy analysis of a turbofan engine for UAV surveillance mission: https://doi.org/10.1016/j.energy.2015.09.006
Advanced exergy analysis of an aircraft gas turbine engine: https://doi.org/10.1016/j.energy.2015.06.071
Isparta Suleyman Demirel Airport emissions and cost: https://doi.org/10.21923/jesd.709428
Cargo aircraft engine green performance limits: https://doi.org/10.1080/15567036.2021.2017513
Biodiesel-fuelled small-scale turbojet: https://doi.org/10.1016/j.energy.2017.05.096
Gorsel kaynak havuzu:
Yasin Sohret resmi web sitesi profil gorseli: https://www.yasinsohret.com/
CF6-6 engine cutaway: https://commons.wikimedia.org/wiki/File:CF6-6_engine_cutaway.jpg
Turbofan engine: https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Turbofan_engine.jpg
PT6 cutaway: https://commons.wikimedia.org/wiki/File:PT6_cutaway,_McGill_University.jpg
GE turbofan: https://commons.wikimedia.org/wiki/File:GE_turbofan.jpg
F110-GE Turbofan Engine: https://commons.wikimedia.org/wiki/File:F110-GE_Turbofan_Engine.jpg
Aircraft engine NASA: https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Aircraft_engine.jpg
Sustainable Aviation Fuel Frankfurt: https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Sustainable_Aviation_Fuel_advertisment_at_frankfurt_airport.jpg